Zaćma u osoby z cukrzycą bywa gęstsza i szybciej pogarsza widzenie, a samo zmętnienie soczewki zasłania siatkówkę. W Clinic Okulistycznej Tęczówka w Białymstoku kwalifikacja do operacji zaćmy obejmuje więc także ocenę retinopatii cukrzycowej. Cukrzyca nie wyklucza zabiegu. Zmienia kolejność badań i tempo kontroli po nim. Samo „dojrzenie zaćmy”, aż nic nie będzie widać, jest przy cukrzycy szczególnie złym pomysłem, bo razem z ostrością tracimy wgląd w dno oka.
Dlaczego te dwie choroby idą razem
Długo trwająca cukrzyca uszkadza drobne naczynia siatkówki i przyspiesza zmętnienie soczewki. Osoba widzi coraz gorzej i słusznie myśli o zaćmie, ale część utraty ostrości może siedzieć w plamce, a nie w soczewce. Jeśli operujemy, nie wiedząc, co jest pod zmętniałą soczewką, łatwo obiecać ostrość, której siatkówka już nie udźwignie. Dlatego kwalifikacja nie jest u nas samym pomiarem pod sztuczną soczewkę. Jest też odpowiedzią na pytanie, czy dno oka wymaga laseru, obserwacji albo iniekcji, zanim zdejmiemy zaćmę albo tuż po niej.
Zaćma gęsta działa jak mleczna szybka. Lekarz nie widzi przez nią obrzęku plamki, nowych naczyń ani śladów laseru sprzed lat. Pacjent też nie widzi, że siatkówka choruje, bo obraz i tak jest zamglony. Im dłużej czekamy „aż zaćma dojrzeje”, tym większa szansa, że retinopatia przejdzie w postać, którą trudniej leczyć, i tym trudniejszy sam zabieg usunięcia bardzo twardej soczewki. Wcześniejsza kwalifikacja jest przy cukrzycy zaletą, nie pośpiechem.
Co sprawdzamy przed zabiegiem
Ostrość każdego oka, ciśnienie wewnątrzgałkowe i przedni odcinek. Potem biometrię pod soczewkę wewnątrzgałkową: długość gałki i krzywiznę rogówki, z których liczy się moc wszczepu. Równolegle OCT plamki na tomografie i ocenę dna oka, o ile zaćma jeszcze na to pozwala. Mamy tomograf SOCT Copernicus oraz funduskamerę. Przy bardzo gęstej zaćmie, gdy dna nie widać, sięgamy po USG gałki, żeby nie operować „w ciemno” wobec odwarstwienia albo krwotoku do ciała szklistego.
Liczy się też aktualna glikemia i współpraca z diabetologiem. Zabieg planujemy, gdy stan ogólny jest stabilny na tyle, na ile da się to uzgodnić. Nie wymagamy mitycznego „idealnego cukru” jako warunku, którego nie da się spełnić. Wymagamy tego, by infekcja, świeży zawał albo zupełnie rozchwiana cukrzyca nie wchodziły w ten sam tydzień co operacja oka. Listę praktycznych przygotowań zebraliśmy w tekście o przygotowaniu do operacji zaćmy. Weź ze sobą aktualną listę leków i ostatnie wyniki, jeśli je masz. Nie odstawiaj leków na własną rękę przed rozmową z lekarzem.
Siatkówka przed soczewką, nie zamiast niej
Jeśli OCT pokazuje obrzęk plamki cukrzycowej albo na dnie widać zmiany wymagające laseru, plan bywa dwuetapowy. Czasem siatkówkę uspokajamy przed fakoemulsyfikacją, czasem zabieg zaćmy i tak musi iść pierwszy, bo inaczej nie da się leczyć dna. Tej kolejności nie da się wyczytać z samego poziomu cukru na czczo. Wynika z badania. Iniekcje doszklistkowe i laser są u nas osobnymi świadczeniami, opisanymi przy chorobach siatkówki. Nie są automatycznym dodatkiem do każdej operacji zaćmy u osoby z cukrzycą i nie obiecujemy, że każda retinopatia „zejdzie” przed terminem soczewki.
Powiedz o przebytych laserach, o iniekcjach w innym ośrodku i o tym, które oko było „gorsze” zanim pojawiła się zaćma. Stare wypisy zmieniają interpretację OCT. Bez nich łatwo wziąć bliznę po laserze za świeżą zmianę albo przeoczyć, że plamka była obrzęknięta już rok temu.
Czego się spodziewać po operacji
Sam zabieg wygląda jak u innych osób: miejscowe znieczulenie, usunięcie zmętniałej soczewki i wszczep sztucznej. Widzenie poprawia się stopniowo. Przy cukrzycy kontrole bywają częstsze, bo obrzęk plamki cukrzycowej czasem ujawnia się albo nasila po usunięciu zaćmy. Dlatego OCT po zabiegu nie jest dodatkiem „dla świętego spokoju”. Jest narzędziem, które pokazuje, czy spadek ostrości w drugim tygodniu to normalne gojenie, czy płyn w plamce, który trzeba leczyć. Schemat kropli i terminy wizyt dostajesz indywidualnie. Nie przedłużaj sterydowych kropli na własną rękę i nie skracaj ich, gdy oko wydaje się spokojne, a w karcie jest inny plan.
Różnica oczu bywa myląca. Oko po operacji widzi kolory żywiej, a drugie, nadal z zaćmą i z retinopatią, wydaje się nagle dużo gorsze. To nie znaczy, że drugie oko „zepsuło się w nocy”. Znaczy, że masz teraz porównanie z jasnym obrazem. Drugie oko kwalifikujemy osobno, także z oceną siatkówki. Cukrzyca nie zabrania operować obojga. Zabrania traktować je jak dwie identyczne kopie.
Ceny i decyzja
Po kwalifikacji zostaje konkret: albo termin operacji i schemat kropli, albo najpierw doprecyzowanie siatkówki, albo decyzja, że na dziś wystarczy obserwacja i okulary. Nie wysyłamy osoby z cukrzycą do „dojrzenia zaćmy” tylko dlatego, że siatkówka też choruje. Im wcześniej widać dno, tym spokojniej da się zaplanować oba problemy. Koszt kwalifikacji i samej operacji podajemy w cenniku. Nie składają się na niego „cukrzycowe dodatki” dopisywane z góry. Jeśli potrzebne są OCT, USG, laser albo iniekcja, mówimy o nich jako o osobnych badaniach i zabiegach, zanim cokolwiek zaplanujemy. Decyzja o terminie należy do Ciebie po tej rozmowie. Jeśli wahasz się, czy gorsze widzenie to zaćma, czy siatkówka, właśnie od tej wizyty warto zacząć, zanim umówisz samą operację.
Umów kwalifikację w Białymstoku · tel. 85 869 15 21, 664 478 699
Artykuł edukacyjny. Nie zastępuje wizyty u okulisty. W razie nagłego pogorszenia widzenia skontaktuj się z lekarzem.
